Համո Սահյան «Հայաստան ասելիս»|վերլուծություն

Հայաստան ասելիս այտերս այրվում են
Հայաստան ասելիս ծնկներս ծալվում են
Չգիտեմ ինչու է այսպես

Հայաստան ասելիս շրթունքս ճաքում է
Հայաստան ասելիս հասակս ծաղկում է
Չգիտեմ ինչու է այսպես

Հայաստան ասելիս աչքերս լցվում են
Հայաստան ասելիս թևերս բացվում են
Չգիտեմ ինչու է այդպես

Հայաստան ասելիս աշխարհն իմ տունն է
Հայաստան ասելիս էլ մահն ու՞մ շունն է

Կլինեմ, կմնամ այսպես

Վերլուծություն

Այս բանաստեղծությունը կարդալիս հասկանում ես, թե որքան հայրենասեր մարդ է Սահյանը: Բանաստեղծությունում արտացոլվում է Սահյանի հարգանքն ու սերը հայի ու իր հայրենիքի Հայաստանի  նկատմամբ:Հայաստան բառն արտասանելիս  ամեն ինչ կարծես փոխում է իր իմաստն ու բնույթը և քեզ պարուրում է այնպիսի  մի զգացում, որ անգամ մահը սարսափելի չի թվում:

Սասնա ծռեր Էպոսի բովանդակությունը

«Սանասար և Բաղդասար»

Հայոց Գագիկ թագավորը հարկատու էր Բաղդադի կռապաշտ խալիֆին: Վերջինս, լսելով արքայադստեր՝ Ծովինարի գեղեցկության մասին, ցանկանում է կնության առնել նրան, բայց մերժվում է: Կատաղած խալիֆն սկսում է ավերել Հայոց երկիրը: Ծովինարը որոշում է հոժարակամ դառնալ կռապաշտի կինը, որպեսզի հայրենիքը փրկի ավերումից:

Հայրենի լեռներում շրջելիս նա ծարավում է և Աստծուց ջուր է աղերսում: Հանկարծակի բխած Կաթնաղբյուրից Ծովինարը մի լիքը և մի կիսատ բուռ ջուր է խմում ու հղիանում: Հետո նա մեկնում է Բաղդադ: Որոշ ժամանակ անց ծնվում են Սանասարն ու Բաղդասարը, որոնք օրեցօր մեծանում են ու հզորանում: Խալիֆն ուզում է սպանել եղբայրներին, բայց նրանք են սպանում խալիֆին և իրենց մոր հետ փախչում գալիս են հայրենիք, հիմնում իրենց բերդը՝ Սասունը, հզորացնում ու շենացնում այն: Սանասարն ամուսնանում է Դեղձուն-Ծամի հետ: Ունենում են 3 զավակ՝ Մհերը, Ձենով Օհանը և Վերգոն:

«Մեծ Մհեր»

Սանասարին հաջորդում է որդիներից ամենաքաջը՝ Մհերը: Այդ տարիներին Սասունը հարկատու էր Մըսրա Մելիքին: Չափահաս դառնալով՝ Մհերը տիրություն է անում երկրին ու ժողովրդին. հացի ճանապարհը փակող հսկա առյուծի երախը պատռելով՝ երկու կես է անում, որի համար նրան անվանում են Առյուծաձև Մհեր, Սպիտակ Դևից ազատում է գեղեցկուհի Արմաղանին ու ամուսնանում նրա հետ, մենամարտում հաղթում է Մըսրա Մելիքին և Սասունն ազատում հարկերից, հիմնում է Մարութա Բարձրիկ Աստվածածինը, Ծովասարը դարձնում իր որսատեղին, շինում բերդեր ու կամուրջներ:

Մըսրում մեռնում է Մելիքը: Նրա կինը՝ Իսմիլ Խաթունը, խնդրում է Մհերին գալ և տեր կանգնել իր երկրին՝ գաղտնի մտադրություն ունենալով ժառանգ ունենալ նրանից: Ծնվում է արու զավակ, որին Իսմիլ Խաթունը կոչում է Մելիք՝ ի հիշատակ մեռած ամուսնու: 7 տարի նա Մհերին պահում է իր մոտ՝ արբեցնելով թունդ գինով: Ի վերջո սթափվելով և զգալով իր սխալը՝ Մհերը վերադառնում է Սասուն: Արմաղանը դժվարությամբ ներում է նրան: Մհերը նորից շենացնում է Սասունը: Որոշ ժամանակ անց Արմաղանը ծնում է մի տղա, որին անվանում են Դավիթ: Երեխայի ծնվելուն պես Մհերն ու Արմաղանը, պայմանի համաձայն, մեռնում են:

«Սասունցի Դավիթ»

Որբացած նորածին Դավթին ուղարկում են Մըսր՝ Իսմիլ Խաթունի մոտ, որտեղ քաջազունը մեծանում է ժամ առ ժամ: Մըսրա Մելիքը փորձում է խորամանկությամբ սպանել Դավթին, բայց պատանի դյուցազնը հաղթահարում է բոլոր փորձությունները և վերադառնում Սասուն: Ձենով Օհանը Դավթին կարգում է գառնարած, ապա՝ նախրապան, որսորդ: Դավիթն սպանում է Սասունը կողոպտած դևերին և երկրի ամբարները լցնում բարիքներով, միայնակ կոտորում է Մըսրա Մելիքի զորքին, վռնդում է նաև հարկահավաք Կոզբադինին: Մելիքը բազմահազար զորքով ինքն է արշավում Սասուն: Դավիթը սրի մեկ հարվածով երկու կես է անում խոր հորի մեջ թաքնված Մըսրա Մելիքին:

Սասունն ազատագրելուց հետո Դավիթը նշանվում է Չմշկիկ Սուլթանի հետ, բայց լսելով Կապուտկողի արքայադուստր Խանդութի գեղեցկության մասին՝ մի շարք քաջագործություններից հետո ամուսնանում է նրա հետ: Ապա գնում է Գյուրջիստան և 7 տարի մնում այնտեղ: Խանդութը ծնում է արու զավակ և անունը դնում Մհեր: Չափահաս դառնալով՝ նա որոշում է գնալ և գտնել հորը: Ճանապարհին հայր ու որդի հանդիպում են և, իրար չճանաչելով, մենամարտում: Դավիթը Մհերի բազկապանից ճանաչում է որդուն, չի ներում, որ նա հանդգնել է մենամարտել իր հետ և անիծում է. «Անմա՜հ ըլնես, անժառա՜նգ»: Դավիթն սպանվում է Չմշկիկ Սուլթանի աղջկա թունավոր նետից, իսկ ամուսնուն հավատարիմ Խանդութը ցած է նետվում բերդի գլխից:

Դավթին փոխարինած Փոքր Մհերը պատերազմում է թշնամիների դեմ և հաղթում, սպանում է Չմշկիկ Սուլթանին՝ լուծելով հոր վրեժը: Ապա ամուսնանում է գեղեցկուհի Գոհարի հետ: Բայց կատարվում է հոր անեծքը. Մհերը մնում է անժառանգ: Մեռնում է Գոհարը: Հողն այլևս չի դիմանում Մհերի ոտքերի տակ: Սասնա վերջին քաջազունը փակվում է Ագռավաքար ժայռի մեջ՝ պատգամելով.

Քանի որ էպոսում հզոր ժառանգի թեման ունի հորինվածքային կարևոր արժեք, որով պայմանավորված են վիպական սերնդափոխությունը, ճյուղերի փոխադարձ կապը և հաջորդականությունը, ապա Փոքր Մհերի անժառանգ մնալով ավարտվում է նաև հերոսավեպը:

«Սասնա ծռերի» վիպական համակարգում միաձուլված են վերամշակված ու փոխակերպված հնագույն առասպելները, ավանդական վիպական սյուժեները, հեթանոսական պաշտամունքային տարրերը (ջուր, արեգակ), պատմական երգ-զրույցները: Այդուհանդերձ, էպոսի վիպական զարգացումը, ճյուղերի հստակեցումը, վերամշակումը կատարվել են միջնադարում՝ VII–XIII դարերում, նախ՝ Բաղդադի արաբական խալիֆության, ապա՝ Եգիպտոսի (Մըսրա) Էյուբյան արաբ տիրակալների դեմ XII–XIII դարերում հայ ժողովրդի մղած ազատագրական պայքարի ազդեցությամբ: Էպոսի հերոսներից (նաև բացասական) շատերն ունեն իրենց պատմական նախատիպերը:

«Սասնա ծռերի» ամենաբնորոշ գիծը հայ դյուցազունների անպարտելիության ոգին է՝ պայմանավորված էպոսի նախահիմքում ընկած առասպելական հերոսների սխրանքներով և ոսոխների, հատկապես արաբական բռնակալության դեմ հայ ժողովրդի մղած դարավոր պայքարով:

Իր սիրելի հերոսներին ժողովուրդն անվանել է «ծռեր», այսինքն՝ խենթ քաջեր: Նրանք աչքի են ընկնում գեղեցկությամբ, դյուցազնական ուժով ու զորությամբ, որ ստանում են մայր բնությունից, հայրենի հողից ու ջրից: Սանասարը զորություն է առնում Վանա ծովից, այնտեղից հանում է իր ձին՝ Քուռկիկ-Ջալալին, զենքն ու զրահը՝ Թուր Կեծակին, Թամքը սադաֆին, Կապան ղադիֆեն և Խաչ Պատերազմին և այլն, որոնք փոխանցվում են սերնդեսերունդ:

Էպոսի առասպելական հերոսներն օժտված են մարդկային վեհ հատկանիշներով՝ պատվասիրությամբ, մարդասիրությամբ, ազատասիրությամբ, ունեն նաև թուլություններ՝ պարզամտություն, դյուրահավատություն:

Սասնա քաջերը վեհանձն են ու շիտակ, նրանք կառուցող-շինարարներ են, հմուտ որսորդներ, անվեհեր մարտիկներ՝ պատրաստ մեռնելու իրենց հողի ու ժողովրդի համար: Սասնա հերոսները որքան էլ ատում են բռնությունն ու ստրկությունը, որքան էլ ցասումով են կռվում թշնամիների դեմ, բայց ամենևին դաժան ու անհոգի չեն:

Սասնա ծռերի առաքինությունները կատարելության են հասցված Դավթի կերպարում, որին ժողովուրդը դարձրել է իր իդեալ հերոսը:

Դավթի արձանի պատմությունը

1939 թվականին Երևանում պատրաստվում էին տոնել <<Սասնա Ծռեր Էպոսի 1000-ամյա հոբելյանը։ Տոնակատարությունների նախօրեին որոշվում է կայարանամերձ հրապարակում կանգնեցնել էպոսի հերոսի քանդակը։ Քանդակի վրա աշխատանքներն սկիզբ են առել դեռ 1939 թվականին՝ հայկական դյուցազնավեպի գրաֆիկական վերոհիշյալ նկարաշարին զուգընթաց: Հայտարարվեց մրցույթ, սակայն քանդակագործների մի մասը պնդեց, որ արձանը ստեղծելու համար հարկավոր է մեկ-երկու տարի, մյուսներն այլ պատվերներով էին զբաղված։ Միայն նկարիչ-արձանագործ Երվանդ Քոչարը, որը նոր էր վերադարձել Ֆրանսիայից հանձն առավ կարճ ժամանակահատվածու իրականացնելու այդ աշխատանքը։ Մաեստրոն աշխատանքն ավարտեց անհավատալի կարճ ժամկետում՝ 18 օրում։ Այն տեղադրվեց կայարանամերձ հրապարակում և այնտեղ մնաց մոտ 2 տարի: 1941 թվականին Քոչարի ձերբակալությունից հետո արձանը ոչնչացվեց։ Քանդակագործին առաջադրված մեղադրանքներից մեկն էլ այն էր, որ «մերկացրած սրով հեծյալը նայում է դեպի «բարեկամ» Թուրքիա…», դա հավասարազոր էր <<Ժողովրդի թշմաի>> կոչվելուն։ Արձանը ոչնչացվեց։ Երկու տարի, չորս ամիս բանտում անցկացնելուց հետո Քոչարին ազատ արձակեցին։

1957 թվականին Երքաղսովետը որոշեց վերականգնել արձանը, և Քոչարը ստեղծեց իր գլուխգործոցներից մեկը։

Անդրեա Մորուա Վարպետի Ծնունդը

Անդրեա Մորուան պատմում է Պիեռ Դուշի կյանքի մասին:Պիեռ Դուշը նկարչությամբ էր զբաղվում ,երբ ներս մտավ վիպասան Պոլ-Էմիլ գրեգը:Գլեգը մի քանի րոպե նայեց Պիեռին և ասավ թող այդ բադրիջանը հղկելու գործը:Գլեգը ասա դու այսպես երբեք հաջողության չես հասնի:Դու ունես անկեղծություն,դաղանդ ,բայց քո նկարները առօրեական են և մարդկանց չեն գոհացնի:Դուշի անունը և սկսել էր արհամարհել նրա արվեստը: Մեկնվելով բազմոցին՝ նա դիտեց իր առջև դրված անավարտ նկարը, վրդովմունքով թափահարեց շիկավուն մազերն ու թեթևակի հեգնանքով ժպտաց:-Երեկ ես այցելեցի, — ասաց նա իր թրթռուն ու երգեցիկ ձայնով, — նեգրական հինավուրց արվեստի ցուցահանդեսը: Օ˜հ, զգայացունց էր, արտահայտիչ, տպավորիչ…Նկարիչն իր հավանած դիմանկարներից մեկը բերեց նրան ցույց տալու:-Հաջողված է, — ասաց նա հազիվ շուրթերը շարժելով:Հանկարծ մի լեհուհի մանուշակագույն աչքերով գեղեցիկ մի աղջիկ:Մի քանի ժամանակ անց Պիեռը ընկաց դեպրեցիայի մեջ և սկսեց ծխել անըհատ ծխում ու ծխում,բայց վիպասանՊիեռը համոզեց նրան որ մեկա ժամում կարող էմ նկարել,բայց ցավալին այն է,որ եթե Գլեգը ուրիշ մարդ լիներ գործը գլուխ կգար:

Երկու ամիս հետո Դուշի ցուցահանդեսի վերնիսաժն ավարտվեց հաղթանակով: Երգեցիկ, թռվռուն, անուշաբույր գեղեցկուհի տիկին Կոզնևսկան այլևս չէր հեռանում իր նոր պաշտամունքի կողքից:-Ա˜հ, — կրկնում էր նա,- զգայացունց է, արտահայտիչ, տպավորիչ: Սիրելի վարպետ, ինչպե՞ս կարողացաք հասնել այս ապշեցուցիչ ընդհանրացումներին:Նկարիչը մի պահ լռեց, հետո վառեց ծխամորճը, քուլա-քուլա ծուխ բաց թողեց ու ասաց. «Տիկին, դուք երբևէ դիտե՞լ եք, ինչպես է հոսում գետը»:Գեղեցիկ լեհուհու երգեցիկ ու թրթռուն շուրթերը անհուն երջանկության հուզաթաթավ պահեր խոստացան:

Երկու ամիս հետո Դուշի ցուցահանդեսի վերնիսաժն ավարտվեց հաղթանակով: Երգեցիկ, թռվռուն, անուշաբույր գեղեցկուհի տիկին Կոզնևսկան այլևս չէր հեռանում իր նոր պաշտամունքի կողքից:-Ա˜հ, — կրկնում էր նա,- զգայացունց է, արտահայտիչ, տպավորիչ: Սիրելի վարպետ, ինչպե՞ս կարողացաք հասնել այս ապշեցուցիչ ընդհանրացումներին:Նկարիչը մի պահ լռեց, հետո վառեց ծխամորճը, քուլա-քուլա ծուխ բաց թողեց ու ասաց. «Տիկին, դուք երբևէ դիտե՞լ եք, ինչպես է հոսում գետը»:Գեղեցիկ լեհուհու երգեցիկ ու թրթռուն շուրթերը անհուն երջանկության հուզաթաթավ պահեր խոստացան:

Երկու ամիս հետո Դուշի ցուցահանդեսի վերնիսաժն ավարտվեց հաղթանակով: Երգեցիկ, թռվռուն, անուշաբույր գեղեցկուհի տիկին Կոզնևսկան այլևս չէր հեռանում իր նոր պաշտամունքի կողքից:-Ա˜հ, — կրկնում էր նա,- զգայացունց է, արտահայտիչ, տպավորիչ: Սիրելի վարպետ, ինչպե՞ս կարողացաք հասնել այս ապշեցուցիչ ընդհանրացումներին:Նկարիչը մի պահ լռեց, հետո վառեց ծխամորճը, քուլա-քուլա ծուխ բաց թողեց ու ասաց. «Տիկին, դուք երբևէ դիտե՞լ եք, ինչպես է հոսում գետը»:Գեղեցիկ լեհուհու երգեցիկ ու թրթռուն շուրթերը անհուն երջանկության հուզաթաթավ պահեր խոստացան:Վերջում Պիեռ Դուշը մի պահ լռեց ,վառեց ծխամորճը, և մի ծխի հսակայական քուլա բաց թողնելով ասաց.

Դու երբևէ դիտել ես թե ինչպես է հոսում գետը:

Մակբայ (գործնական քերականություն)

1Կազմի՛րնախադասություններ՝գործածելով տրված մակբայները՝հերոսաբար, մասամբ, փոքր-ինչ, ամենուրեք, լիովին։

Զինվորները հերոսաբար կռվում էին իրենց հայրենիքի համար:

Փոքրի ինչ մեղմ քամին սաստկացավ:

Ամենուրեք մարդկանց հոծ բազմություն էր:

Լիովին

2. Յուրաքանչյուր շարքի մակբայն ընդգծի՛ր։

  • արագորեն, դեպի, փայտե, անշուշտ
  •  ապա, մասին, լիովին, անշուշտ
  •  եթե, որտեղ, ամենուր, այստեղ
  • մյուս, բոլոր, ուր, հապճեպ
  • ոչինչ, գրեթե, ինչ-որ, այսպես
  •  երբ, բայց, նախօրոք, յուրաքանչյուր
  • միաձայն, ձայնավոր, հնչյուն, շառաչ
  •  ինչ-ինչ, փոքր-ինչ, ինչ, որտեղ
  • սա, բոլոր, մասամբ, յուրաքանչյուր
  • ողջ, ամբողջ, ամբողջովին, ոչ մի։

3Ընդգծի՛ր տեղի, ժամանակի, ձևի, չափի մակբայները։

Ամենուր, ընդառաջ, այսօր,  դռնեդուռ, վաղ, հեռու, մեջտեղ, ուշ, այլուր, վեր, այժմ,  դանդաղ,  առհավետ, դեռևս, բազմիցս, ժամ առ ժամ, արագ, ներքուստ,  ավել, եռակի, երիցս, ամբողջովին։

4Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծի՛ր ճիշտը։

  1. Ես քեզ (առնվազն, առնվազը) ութ անգամ զանգահարել եմ, բայց դու չես պատասխանել։
  2. Բոլորը (հոտնկայս, հոտնկաց) ծափահարում էին պատանի ջութակահարին։
  3. Ցերեկը ես (մեծ մասամբ, մեծամասամբ) տանն եմ լինում։
  4. Մենք նրան (ազգովի, ազգովին) ընտրեցինք նախագահ, բայց նա շուտով կորցրեց ժողովրդի վստահությունը։
  5. Մրցույթի արդյունքներն (առայժմ, առայժմս) չեն հրապարակվել, բայց ես չեմ կասկածում իմ հաղթանակին։
  6. Մեր փողոցի նոր գետնանցումը (արդեն, այլևս) գործում է։

Տիտանիկի պատմական փաստեր: Լեգենդներ և առասպելներ «Տիտանիկի մասին

Կոչվեց ամենամեծ ծովային ինքնաթիռի մահը «Տիտանիկ»   իր տեսակի մեջ ամենահայտնի և քննարկվող ողբերգությունն է: Այս թեմայով ուսումնասիրվել են անսահման թվով փաստաթղթեր, մեջբերվում են հազարավոր վկաների հիշողությունները, գրվել են հարյուրավոր աշխատանքներ և գրքեր, նկարահանվել են վավերագրական և գեղարվեստական 2000 կինոնկարներ … Այնուամենայնիվ, «անխորտակելի նավի» մահվան առեղծվածը դեռևս լուծված չէ, և ավելին ՝ մեր ժամանակներում հնչում է ամենամեծ ողբերգության արձագանքը: Այս «աննկարագրելի» ինքնաթիռի մահվան վայրը, որը խեղդվել է Ատլանտյան ցուրտ ջրերում 1912-ի ապրիլի 15-ին սառցաբեկորի հետ բախումից հետո, գտնվում է հյուսիսային լայնության 41 ° 43 «55» հենակետերում ՝ 49 ° 56 «45» արևմտյան երկայնության վրա, որը գտնվում է Նյուֆաունդլենդից 600 կմ հեռավորության վրա: Այս աղետի ժամանակ 2,224 ուղևորներից և անձնակազմից 1.531 խեղդվել է: Միայն 711 դժբախտները փրկեցին Carpathia նավի միջոցով, որը նրանց վերցրեց: Ներկայումս «Տիտանիկ» -ը մի քանի մղոն հեռավորության վրա է այն կոորդինատներից, որոնք վթարի պահին տրվել են ռադիոօպերատորի կողմից, ուստի այն հայտնաբերվել է միայն վերջերս: Հսկայական խորությունը, որի վրա նավի կմախքը, խիստ ժանգոտված և ջրիմուռներով ծածկված, 3.750 մետր էր, խոչընդոտեց խուզարկությանը: Նման խորություններում որոնումների տեխնոլոգիա պարզապես նախկինում գոյություն չուներ:
Միանգամից կասենք, որ այս իրադարձության առեղծվածային ֆոնը, կապված նավի անվան հետ, սկսվել է 2000 տարի առաջ հին առասպելի միջոցով, որում ասվում է, որ Զևսը տիտանական հսկաները նետեց իր դեմ Թաթարուսի մութ խորքերը … «Տիտանիկի» աղետը դարձել է լեգենդար և ներառում է զանազան անբացատրելի դեպքեր, համընկնումներ և մարգարեություններ: Ավաղ, նրանք ուշադրություն հրավիրեցին միայն նավի մահից հետո: Այսպիսով, օրինակ, նույնիսկ Բելֆաստի նավաշինարանում նավաշինության շինարարության փուլում, նավահանգիստների շրջանում անընդհատ սարսափելի լուրեր էին պտտվում, որ ինքնաթիռը սպասում է վատ ճակատագրի, քանի որ նրանք բազմիցս լսել էին տարօրինակ թակոցներ նավի այն հատվածում, որտեղ այն ունի երկրորդ հատակը:

Գործնական քերականություն

Տրված բառերը բաժանի՛ր բաղադրիչների (օրինակ ՝ հրաշամանուկ- հրաշ-ա-մանուկ) և պարզի՛ր, թե բառաշարքերից յուրաքանչյուրն ի՞նչ ընդհանրությամբ է կազմված:ա) Սահմանադիր, զմրուխտափայլ, կանխավճար, սնափառ, բաղաձայն, պարտատեր, կենսախինդ, ջրամուկ,արևամանուկ, ձեռագործ, նորամուտ:Սահմանադիր – սահման-ա-դիրզմրուխտափայլ – զմրուխտ-ա-փայլկանխավճար – կանուխ-ա-վճարսնափառ – սին-ա-փառբաղաձայն – բաղ-ա-ձայնպարտատեր – պատ-ա-տերկենսախինդ – կենս-ա-խինդջրամուկ – ջուր-ա-մուկարևամանուկ – արև-ա-մանուկձեռագործ – ձեռք-ա-գործնորամուտ – նոր-ա-մուտԱյս շարքի բոլոր բառերը կազմված են ա հոդակապով։բ) Կենարար, կենսուրախ, զուգընթաց, ջրկիր, ջրհեղեղ, բանբեր, քարտաշ, տնպահ, լուսընկա, մթնկա, ձնծաղիկ, ռնգեղջյուր, քարափ, մոլեռանդ, հրձիգ, քարտաշ։Կենարար – կյանք-արարողկենսուրախ – կենս-ուրախզուգընթաց – զույգ-ընթացքջրկիր – ջուր-կիրջրհեղեղ – ջուր-հեղեղբանբեր – բան-բերողքարտաշ – քար-տաշողտնպահ – տուն-պահողլուսընկա – լույս-ընկնելմթընկա – մութ-ընկնելձնծաղիկ – ձյուն-ծաղիկռնգեղջյուր – ռունգ-եղջյուրքարափ – քար-ափմոլեռանդ – մոլի-ռանդհրձիգ – հուր-ձիգԱյս շարքի բոլոր բառերը կազմված են առանց հոդակապի։2․ Շարքի բոլոր բառերը, բացի մեկից, նույն ձևով են կազմված: Գտի՛ր շարքում օրինաչափությանը չենթարկվող բառը:ա) Արևմուտք, նեղսիրտ, գունաթափ, ձկնկիթ, ձեռնպահբ) Ծալապակաս, չարագործ, գործակից, տառակեր, գետաբերան3․ Ժխտական ապ, դժ, տ, ածանցներով կազմի՛ր տրված բառերի հոմանիշները:Անգույն – դժգույնանբախտ – դժբախտանգետ – տգետանշնորք – ապաշնորհանօրեն – ապօրինիանձև – տձև4․ Առանձնացրո՛ւ այն բառերը, որոնք ժխտական նախածանց ունեն:Անարվեստանդեմանդուռ, անիվ, անսիրտանահ, անուշ, անմահ, անուն, դժոխք, դժգոհդժբախտդժնիդժկամ, ապագա, ապարդյունապերախտ, ապուր, ապաշնորհ, ապուշ, ապտակ, տարի, տկարտհաճ, տպել, տգեղ, տխուր, չամիչ, չտեսչկամ, չարիք:5․ Գործողության անունը դարձրո՛ւ այդ գործողության հետ կապված առարկայի անուն: Գրի՛ր գործածված ածանցները:Քերել- քերիչԳրել- գրիչԿապել- կապիչՔամել- քամիչԹակել- թակիչԸմպել- ըմպելիքԲացել- բացիչԳործել- գործիչԽաղալ- խաղալիքՈւտել- ուտելիքԽմել- խմելիքՀագնել- հագնելիքՁգել- ձգիչՓակել- փակիչԽթանել- խթանիչՃոճել- ճոճանակԳանձել- գանձանակԶսպել- զսպանակՋնջել- ջնջիչԾածկել- ծածկիչԿապել- կապիչՕրորել- օրորոց

Զատկի տոնը Հայաստաոնում

Հայոց բոլոր ազգագավառներում Զատիկ անունով հայտի տոնը համապատասխանում է եկեղեցական Սուրբ Հարություն տոնին և նշվում է գարնանային գիշերահավասարին հաջորդող լուսնի լրմանը հաջորդող առաջին կիրակի օրը, այսինքն մարտի 21 ից մինչև ապրիլի 25-ն ընկնող այն կիրակին, որը կհաջորդի առաջին լուսնի լրմանը։ Զատիկի տոնի 35–օրյա շարժականությամբ են պայմանավորված տոնացույցի մյուս շարժական տոները, ինչպես Համբարձման, Պայծառակերպության (Վարդավառ) և այլն։ Տոնի եկեղեցական անունը Հարություն, լիարժեք արտահայտում է գարնանային այս տոնի թե՜ եկեղեցական, թե՜ ժողովրդական բովանդակությունը։ Ըստ եկեղեցական տոնացույցի այդ օրը տոնվում է Քրիստոսի հարություն առնելու հրաշքը։ ժողովրդական տոնահանդեսի հիմքում ընկած է այն իրողությունը, որ հայ ժողովուրդը, աշխարհի բազմաթիվ ժողովուրդների նման, վաղնջական ժամանակներից գարնանային գիշերահավասարին նշել է ձմռան ցրտերին հաջորդող բնության «հարությունը». վերազարթոնքը, կյանքի շարունակելիության ու հավերժության ամենամեծ խորհուրդը։ Հնագույն ժամանակներում դա նաև տարեսկզբի նոր տարվա տոնն էր, քանզի տարվա սկիզբը համարվել է բնությամբ կարգավորվող «Սկիզբը»՝ սկիզբը կյանքի, սկիզբը զարթոնքի, սկիզբը գյուղատնտեսական-երկրագործական աշխատանքների, սկիզբը տնտեսական տարվա… Հետագայի տոմարական փոփոխությունները փոփոխություններ են բերել նաև տոնացույցում, սակայն բնության երևույթը նշելու ավանդականությունը գոյատևել է։ Զատիկին նախորդող Ծաղկազարդի  և Ավագ շաբաթվա տոնական հանդիսությունները հարություն առնող կյանքի խորհրդանշական հավաստումն էին, իսկ բուն Զատիկն արդեն զարթոնքի ու հարության կատարված փաստի արձանագրումը։ Մեծ պասի ինքնամաքրումով մարդիկ նոր որակով, ֆիզիկապես ու բարոյապես մաքրված, նոր կյանք էին սկսում, և այդ նոր կյանքի խորհրդանշական մուտքը կատարվում էր հավերժության խորհրդանիշի ձվի ճաշակումով։ Զատիկի առավոտը բոլոր մարդկանց համար սկսվում էր թաթախումով, զարթոնքի խորհրդանշական կարմիրով ներկված ձվերը այդ օրվա տոնական սեղանների և տոնը շնորհավորելու միջոցների ոչ միայն բաղկացուցիչներն էին, այլև գլխավոր և անհրաժեշտ ուտեստի տարրը, որով «պասը բացում», թաթախվում էին և որը այնուհետև, երկու շաբաթ շարունակ, պետք է ուղեկցեր բոլոր խնջույքներին։ Զատիկին ներկվող, թելերով փնջվող, ուլունքազարդ, նկարազարդվող և այլ ձևերով զարդարվող ձվերը, հիրավի. ժողովրդական ստեղծագործության, անսպառ երևակայության դրսևորման լավագույն ձևերից էին։Զարդարված ձվերը հարսնացուները նվեր էին ուղարկում փեսացուներին, ազգականները միմյանց, դրանցով զարդարում էին տոնականորեն հարդարված տները և այլն։ Միաժամանակ տոնի ընթացքում ամենասիրված խաղերը ձվերի շուրջն էին ձվակռիվները, ձու գլորելը և այլն։ Տոնը շարունակվում էր երկու շաբաթ և այդ օրերին կարմիր ձվի կճեպներով ծածկվում էին բակերն ու փողոցները։

Bassketball

The game was founded in 1891 by James Neysmith (1861-1939), a physical education teacher at Springfield College, Massachusetts, USA. As a school football coach, he was instructed to create an exciting indoor game for students to play in the winter months.

Neysmith chose two peach bins and nailed them to the balcony of the playground. The height of the baskets was dictated by the height of the balcony. This height was so right that it never changed. The first games were played with a soccer ball, and after each throw the ball was removed from the basket with the help of a ladder.

he basket is a steel rim 18 inches (46 cm) diameter with an attached net affixed to a backboard that measures 6 by 3.5 feet (1.8 by 1.1 meters) and one basket is at each end of the court. The white outlined box on the backboard is 18 inches (46 cm) high and 2 feet (61 cm) wide. At almost all levels of competition, the top of the rim is exactly 10 feet (3.05 meters) above the court and 4 feet (1.22 meters) inside the baseline. While variation is possible in the dimensions of the court and backboard, it is considered important for the basket to be of the correct height – a rim that is off by just a few inches can have an adverse effect on shooting.

The size of the basketball is also regulated. For men, the official ball is 29.5 inches (75 cm) in circumference (size 7, or a «295 ball») and weighs 22 oz (623.69 grams). If women are playing, the official basketball size is 28.5 inches (72 cm) in circumference (size 6, or a «285 ball») with a weight of 20 oz (567 grams). In , a formalized version of the halfcourt 3-on-3 game, a dedicated ball with the circumference of a size 6 ball but the weight of a size 7 ball is used in all competitions (men’s, women’s, and mixed teams).

Թարգմանություն

Բասկետբոլ

Խաղը հիմնադրվել է 1891թ.-ին՝ ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգի Սպրինգֆիլդի քոլեջի ֆիզիկական դաստիարակության ուսուցիչ Ջեյմս Նեյսմիթի (1861-1939) կողմից։ Որպես դպրոցի ֆուտբոլի մարզիչ, նրան տրվեց հանձնարարական ստեղծել փակ դահլիճում անցկացվող հետաքրքիր մի խաղ, որով ուսանողները կարող են զբաղվել ձմռան ամիսներին։Նեյսմիթն ընտրեց երկու դեղձի կողովներ և մեխեց խաղահրապարակի պատշգամբին։ Զամբյուղների բարձրությունը թելադրվեց պատշգամբի բարձրությամբ։ Այս բարձրությունն այնքան ճիշտ էր, որ այն երբեք չփոխվեց։ Առաջին խաղերը խաղացվել են ֆուտբոլի գնդակով, և յուրաքանչյուր նետումից հետո գնդակը հանվել է զամբյուղի միջից աստիճանի օգնությամբ։ Խաղի համար օգտագործվող գնդակի շրջագիծը 75-78 սմ է, իսկ զանգվածը՝600-650 գրամ: Այն ավելի մեծ ու ավելի ծանր է, քան վոլեյբոլի և ֆուտբոլի գնդակները:

Թիմերից յուրաքանչյուրը բացի մեկնարկային 5 խաղացողներից ունի նաև պահեստայիններ, որոնց մարզիչները կարող են խաղահրապարակ մտցնել ցանկացած ժամանակ: Բասկետբոլի խաղը բաղկացած է 2 խաղակեսից, որոնցից յուրաքանչյուրն էլ ՝2 քառորդից: Մի քառորդը տևում է 10-12 րոպե, օրինակ Միացյալ Նահանգներում`   Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում խաղում են չորս 12 րոպեանոց քառորդներ, իսկ Եվրոպայում և աշխարհի մյուս բոլոր երկրներում չորս 10 րոպենաոց քառորդներ: Եթե գնդակը զամբյուղն է նետվում խաղային իրադրությունից, ապա թիմը վաստակում է 2 միավոր, վեցմետրանոց գծից դուրս կատարված նետումից՝ 3 միավոր, իսկ տուգանային նետումից՝ 1 միավոր: Եթե բասկետբոլիստը ունի բավականին բարձր հասակ և ատլետիզմ, ապա նա կարող է գնդակը մխրճել օղակի մեջ, որը կոչվում է դանկ կամ սլեմդանկ:Գնդակը խաղի մեջ է մտցվում եզրագծից: Թիմերից յուրաքանչյուրը կարող է այն իր մոտ պահել 24 վայրկյանից ոչ ավել: Եթե լրացել է 24 վայրկյանը, իսկ թիմը դեռ գնդակը չի նետել դեպի զամբյուղը, ապա այն անցնում է հակառակորդ թիմին:Եթե տվյալ թիմը անցել է հակառակորդի կիսադաշտ, ապա իրավունք չունի ետ վերադառնալ իր սեփական կիսադաշտ:Գնդակին բռունցքով կամ ոտքով հարվածել չի կարելի:

Իմ ժամանակը

Քանի որ մեր երկրագունդը պատված է կորոնավիրուսով և բոլորս վախենում ենք տանից դուրս գալ մեր հանգիստը կազմակերպում ենք տանը , ամեն մեկս յուրովի։Ժամանակը լավ անցկացնելու համար մենք ընտանիքով խաղում ենք տարբեր խաղեր շախմատ ,լոտո , մոնոպոլիա և այլն ։Տնային աշխատանքները կատարելուց հետո ես հաճախ համակարգչային խաղեր եմ խաղում իմ ընկերների հետ օնլայն ,քանի որ չենք կարողանում շփվել միմյանց հետ։  

Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ՝ աստվածամոր աչքերով,
Թոքախտավոր, թափանցիկ, մարմինի պես երազի.
Կապո՜ւյտ աղջիկ, ակաթի ու կաթի պես հոգեթով,
Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ…

Ես ի՞նչ անեմ, ի՞նչ անեմ, որ չմեռնի իմ հոգին,
Որ չմարի իմ հոգին քո ակաթե աչքերում.
Ես ի՞նչ անեմ, որ մնա ծիածանը երեքգույն,
Որ չցնդի, չմարի՜ իմ հոգու հեռուն…

Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ՝ աստվածամոր աչքերով,
Թոքախտավոր, թափանցիկ, մարմինի՜ պես երազի,
Կապո՜ւյտ աղջիկ, ակաթի ու կաթի պես հոգեթով,
Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ…

Եղիշե Չարենցը այս բանասռեղծության մեջ նկարագրում է մի հայուհու կերպար որ այնքան գեղեցիկ էր չքնաղ որ գերել էր բոլոորին, իր կապույտ աչքերով թափանցիկ հոգով և իր գեղեցկությամբ ,որ հեղինակը չեր կարողանում զսպել իր հիացմունքը։

Ինչքան ջուր ենք մենք օգտագործում

Թե ինչքան ջուր ենք
մենք օգտագործում կազմված է օգտգործվող
ջրի և սնունդի
քանակից։

Միջին հաշվով, յուրաքանչյուր քաղաքի բնակչի համար օրական 250 լիտր սառը ջուր է:
Հինգ րոպե ցնցուղ ընդունելով ՝ մենք ծախսում ենք մոտ 100 լիտր ջուր:
Ատամի խոզանակ — 1 լիտր ջուր:
Կես լիարժեք բաղնիք -10 լիտր ջուր
Լվացքի մեքենայի մեջ մեկ լվացում `ավելի քան 100 լիտր ջուր:
Սովորական ջրի ծորակը թույլ է տալիս րոպեում անցնել 15 լիտր ջուր: Օրական ես օգտագործում եմ 2500-3200 լիտր,իսկ տարեկան ջրի օգտագործվող քանակը կազմում է մոտավորապես 152,950 լիտր։